Vì sao trời nóng, heo gà dễ nhiễm E. coli? Nguyên nhân và cách phòng ngừa

1. E. coli là gì?

Escherichia coli (E. coli) là vi khuẩn thường có trong đường tiêu hóa. Nhiều chủng tồn tại bình thường mà không gây bệnh. Tuy nhiên, một số chủng có khả năng gây bệnh khi gặp điều kiện thuận lợi.

Ở heo, E. coli có thể gây tiêu chảy, nhất là ở heo con. Ở gia cầm, vi khuẩn này có thể gây viêm túi khí, viêm màng tim hoặc nhiễm trùng huyết. Biểu hiện bệnh phụ thuộc vào chủng vi khuẩn và tình trạng vật nuôi.

2. Vì sao trời nóng làm tăng nguy cơ bệnh do E. coli?

2.1. Stress nhiệt ảnh hưởng đến hàng rào đường ruột

Khi trời nóng, vật nuôi phải tăng cường thải nhiệt. Quá trình này gây áp lực lên nhiều cơ quan, trong đó có đường ruột.

Stress nhiệt kéo dài có thể làm suy yếu niêm mạc ruột. Các liên kết giữa tế bào biểu mô cũng có thể bị ảnh hưởng. Khi hàng rào bảo vệ suy giảm, nguy cơ vi khuẩn xâm nhập có thể tăng.

Nếu áp lực mầm bệnh trong chuồng cao, nguy cơ mắc bệnh càng đáng chú ý.

2.2. Hệ vi sinh đường ruột có thể mất cân bằng

Nhiệt độ cao làm thay đổi sinh lý và lượng thức ăn tiêu thụ. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột.

Khi hệ vi sinh mất cân bằng, khả năng duy trì môi trường đường ruột ổn định có thể suy giảm. Một số vi khuẩn cơ hội khi đó có thể phát triển thuận lợi hơn.

2.3. Vật nuôi giảm ăn và suy giảm thể trạng

Trong thời tiết nóng, heo và gia cầm thường giảm lượng thức ăn tiêu thụ. Đây là phản ứng giúp hạn chế sinh nhiệt từ quá trình chuyển hóa.

Tuy nhiên, giảm ăn kéo dài có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng. Vật nuôi cũng có thể chậm lớn và giảm sức chống chịu. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh.

2.4. Nước uống và chuồng trại dễ phát sinh rủi ro

Trời nóng khiến vật nuôi uống nhiều nước hơn. Hệ thống cấp nước cần đáp ứng đủ nhu cầu này.

Máng uống bẩn và đường ống lâu ngày không vệ sinh có thể tích tụ màng sinh học. Chất độn chuồng ẩm bẩn cũng làm tăng nguy cơ mất vệ sinh. Vì vậy, cần kiểm soát đồng thời nước uống và môi trường chăn nuôi.

3. Dấu hiệu cần chú ý ở heo và gia cầm

4. Những sai lầm làm tăng nguy cơ bệnh trong mùa nóng

• Chỉ tập trung làm mát: Hạ nhiệt độ chuồng là cần thiết. Tuy nhiên, biện pháp này không thay thế việc kiểm soát mầm bệnh.
• Để hệ thống nước uống bẩn: Cặn bẩn và màng sinh học có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước.
• Thông gió không phù hợp: Chuồng bí và độ ẩm cao khiến vật nuôi khó thải nhiệt.
• Thay đổi khẩu phần đột ngột: Việc thay đổi thức ăn thiếu kiểm soát có thể gây thêm áp lực lên đường ruột.
• Tự ý sử dụng kháng sinh: Dùng thuốc không đúng chỉ định có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Đồng thời, cách làm này có thể bỏ sót nguyên nhân thực sự.

5. Cách phòng ngừa nguy cơ E. coli trong mùa nắng nóng

5.1. Chủ động giảm stress nhiệt

• Điều chỉnh quạt và hệ thống làm mát phù hợp với chuồng nuôi.
• Tránh nuôi quá dày trong những ngày nóng kéo dài.
• Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và biểu hiện của vật nuôi.
• Điều chỉnh thời điểm cho ăn khi cần thiết. Vẫn phải bảo đảm thức ăn tươi sạch và đủ dinh dưỡng.

5.2. Bảo đảm nước uống sạch và đầy đủ

• Kiểm tra lưu lượng nước tại các điểm uống.
• Chú ý những vị trí cuối đường ống.
• Vệ sinh máng uống và bồn chứa theo lịch.
• Kiểm tra, làm sạch đường ống theo quy trình phù hợp.
• Định kỳ đánh giá chất lượng nguồn nước.
• Không để vật nuôi thiếu nước trong ngày nắng nóng.

5.3. Tăng cường vệ sinh và an toàn sinh học

• Loại bỏ phân và chất độn chuồng ẩm bẩn.
• Giữ nền chuồng khô ráo trong điều kiện phù hợp.
• Vệ sinh và sát trùng chuồng trại đúng quy trình.
• Tuân thủ nồng độ và thời gian tiếp xúc của thuốc sát trùng.
• Kiểm soát người, phương tiện và dụng cụ ra vào.
• Áp dụng nguyên tắc cùng vào – cùng ra khi có điều kiện.
• Thu gom và xử lý xác vật nuôi đúng quy định.

5.4. Duy trì dinh dưỡng và sức khỏe đường ruột

Khẩu phần cần phù hợp với loài và từng giai đoạn nuôi. Trong mùa nóng, hãy theo dõi lượng ăn thực tế. Đồng thời, kiểm tra chất lượng nguyên liệu và tốc độ tăng trưởng.

Một số giải pháp có thể hỗ trợ sức khỏe đường ruột. Ví dụ gồm probiotic, prebiotic, postbiotic và axit hữu cơ. Việc lựa chọn phụ thuộc vào công thức, đối tượng và mục tiêu sử dụng.

Hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm và điều kiện chăn nuôi. Vì vậy, cần đánh giá dựa trên bằng chứng và hướng dẫn kỹ thuật.

5.5. Theo dõi đàn hằng ngày

• Ghi nhận lượng thức ăn và nước uống tiêu thụ.
• Quan sát phân và mức độ hoạt động của vật nuôi.
• Theo dõi tăng trưởng và tỷ lệ chết.
• Chú ý những thay đổi sau cai sữa hoặc chuyển chuồng.
• Kiểm tra sớm các nhóm vật nuôi có biểu hiện bất thường.

Việc phát hiện sớm giúp người chăn nuôi xử lý kịp thời. Đồng thời, dữ liệu theo dõi giúp bác sĩ thú y đánh giá đàn chính xác hơn.

6. Probiotic và axit hữu cơ có vai trò gì?

Probiotic là các vi sinh vật sống có thể mang lại lợi ích khi sử dụng phù hợp. Hiệu quả phụ thuộc vào chủng, liều dùng và đối tượng vật nuôi.

Axit hữu cơ có thể hỗ trợ điều chỉnh môi trường đường tiêu hóa. Một số loại còn góp phần kiểm soát vi sinh vật trong những điều kiện nhất định. Tuy nhiên, tác dụng phụ thuộc vào loại axit và công thức sản phẩm.

Không nên xem các giải pháp này là biện pháp loại bỏ mọi chủng E. coli. Chúng cũng không thể ngăn ngừa hoàn toàn bệnh. Cần lựa chọn sản phẩm dựa trên mục tiêu sử dụng và bằng chứng hiệu quả.

7. Khi nào cần liên hệ bác sĩ thú y?

Hãy liên hệ bác sĩ thú y khi đàn tiêu chảy kéo dài hoặc mất nước nghiêm trọng. Cũng cần can thiệp khi vật nuôi giảm ăn mạnh, tăng tỷ lệ chết hoặc có dấu hiệu hô hấp bất thường.

Nếu bệnh lan nhanh giữa các ô chuồng, cần đánh giá sớm. Bác sĩ thú y có thể xem xét bệnh sử, khám lâm sàng và chỉ định xét nghiệm phù hợp.

Khi nghi ngờ bệnh do vi khuẩn, việc chọn kháng sinh phải dựa trên đánh giá chuyên môn. Cần tuân thủ quy định sử dụng thuốc hiện hành.

Không tự ý tăng liều hoặc phối hợp nhiều loại kháng sinh. Cũng không nên thay đổi liệu trình khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

8. Kết luận

Thời tiết nóng có thể làm tăng nguy cơ bệnh liên quan đến E. coli. Các yếu tố chính gồm stress nhiệt, tổn thương hàng rào đường ruột và mất cân bằng hệ vi sinh. Nước uống và vệ sinh chuồng trại cũng đóng vai trò quan trọng.

Để bảo vệ đàn heo và gia cầm, hãy kết hợp nhiều biện pháp. Ưu tiên giảm stress nhiệt, cung cấp nước sạch và duy trì dinh dưỡng phù hợp. Đồng thời, cần kiểm soát an toàn sinh học và theo dõi đàn mỗi ngày.

Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy xác định nguyên nhân trước khi can thiệp. Điều này giúp lựa chọn biện pháp phù hợp và hạn chế sử dụng thuốc không cần thiết.

Tài liệu tham khảo

1. Brugaletta, G. et al. (2022). A review of heat stress in chickens. Part I: Insights into physiology and gut health. Frontiers in Physiology, 13, 934381. https://doi.org/10.3389/fphys.2022.934381
2. Hosseindoust, A., Kang, H. K. & Kim, J. S. (2022). Quantifying heat stress; the roles on metabolic status and intestinal integrity in poultry, a review. Domestic Animal Endocrinology, 81, 106745. https://doi.org/10.1016/j.domaniend.2022.106745
3. Ortega, M. A. & Szabó, C. (2021). Adverse Effects of Heat Stress on the Intestinal Integrity and Function of Pigs and the Mitigation Capacity of Dietary Antioxidants: A Review. Animals, 11(4), 1135. https://doi.org/10.3390/ani11041135
4. Wang, X. et al. (2022). Heat stress-induced mucosal barrier dysfunction is potentially associated with gut microbiota dysbiosis in pigs. Animal Nutrition, 8, 289–299. https://doi.org/10.1016/j.aninu.2021.05.012